ĐỤC THỂ THUỶ TINH - những điều bệnh nhân cần biết

Có thể bạn chưa biết?

Theo tổ chức Y tế thế giới WHO, năm 2010 có khoảng 20 triệu người mù do đục thể thủy tinh và đây là nguyên nhân gây mù hàng đầu trên thế giới (51%).
Tại Việt Nam, đục thể thủy tinh chiếm tới 65% các nguyên nhân gây mù. Mỗi năm cứ 100.000 người thì có thêm 88 người mắc bệnh đục thể thủy tinh. Như vậy, với dân số 96 triệu người (2019), trung bình mỗi năm nước ta có thêm 84.480 người bị bệnh.

Đục thể thủy tinh là gì?

Thủy tinh thể là một thấu kính trong suốt nằm trong nhãn cầu, giúp cho ánh sáng đi qua và hội tụ trên võng mạc, từ đó các tín hiệu ánh sáng từ võng mạc truyền về vỏ não để hình thành ảnh. Đục thể thủy tinh là hiện tượng thể thủy tinh mất đi tính trong suốt vốn có, trở nên mờ đục do đó nó ngăn cản ánh sáng đi qua và gây giảm thị lực.

Nguyên nhân gây đục thể thủy tinh là gì? Những ai có nguy cơ cao bị đục thể thủy tinh?

Phần lớn đục thể thủy tinh là do quá trình lão hóa tự nhiên gọi là đục thể thủy tinh tuổi già, thường gặp ở người trên 50 tuổi. Ở Mỹ, cứ 100 người trên 40 tuổi thì có tới 17 người bị đục thể thủy tinh. Ở Anh, cứ 3 người trên 65 tuổi thì có 1 người bị bệnh. Tỷ lệ bị bệnh tăng lên theo tuổi: tuổi càng cao thì tỷ lệ mắc bệnh càng lớn.

Ngoài ra, còn có các nguyên nhân khác bao gồm:

• Đục thể thủy tinh bẩm sinh
• Đục thể thủy tinh thứ phát sau các bệnh mắt khác như : viêm màng bồ đào, chấn thương mắt,…
• Đục thể thủy tinh do bệnh lý toàn thân như: đái tháo đường, tăng huyết áp, các bệnh rối loạn chuyển hóa,…
• Đục thể thủy tinh do tác dụng phụ của thuốc như : corticoid, thuốc hạ mỡ máu nhóm statin, thuốc chống loạn nhịp tim (amiodaron), thuốc chống trầm cảm.
• Do thường xuyên tiếp xúc với tia tử ngoại, tia X, tia hàn,..
• Nhiều nghiên cứu cho thấy những người dùng quá nhiều chất kích thích như bia rượu, thuốc lá,.., chế độ dinh dưỡng kém cũng có nguy cơ cao hơn bị đục thể thủy tinh

Các dấu hiệu nhận biết bệnh đục thể thủy tinh là gì?

• Nhìn mờ là triệu chứng điển hình nhất ở bệnh đục thể thủy tinh với đặc điểm nhìn mờ từ từ, tăng dần theo mức độ đục của thể thủy tinh. Thể thủy tinh càng đục, bệnh nhân càng nhìn mờ nhiều.
• Cảm giác chói mắt hay lóa mắt trong môi trường ánh sáng mạnh như khi đi ra ngoài trời nắng, nhìn đèn pha ban đêm,…
• Nhìn ngoài sáng kém hơn trong bóng râm do khi trong bóng râm, đồng tử giãn ra, ánh sáng có thể đi qua vùng chu biên ít đục hơn của thể thủy tinh để tới võng mạc.
• Ngoài ra bệnh nhân có thể gặp các triệu chứng khác như : nhìn như màn sương trước mắt, nhìn vật có màu hơi vàng, nhìn đôi, thay đổi số kính đang đeo thường xuyên,…

Chẩn đoán bệnh đục thể thủy tinh như thế nào?

Bệnh đục thể thủy tinh có thể được chẩn đoán dễ dàng bởi bác sĩ chuyên khoa mắt thông qua hỏi bệnh và khám lâm sàng bằng sinh hiển vi. Trong một số trường hợp đặc biệt, bệnh nhân cần tra thuốc giãn đồng tử để thăm khám toàn diện thể thủy tinh và phát hiện các bệnh lý đáy mắt đi kèm như bệnh võng mạc đái tháo đường, thoái hóa hoàng điểm tuổi già,...

Điều trị bệnh đục thể thủy tinh như thế nào?

Hiện nay, phẫu thuật là phương pháp điều trị duy nhất. Các phương pháp khác như thuốc, chế độ dinh dưỡng, đeo kính râm không thể ngăn cản tiến triển của bệnh và cải thiện thị lực. Có nhiều phương pháp phẫu thuật trong đó phương pháp tán nhuyễn thể thủy tinh bằng siêu âm (Phaco) có đặt thể thủy tinh nhân tạo là phương pháp hiện đại nhất đã được chứng minh tính hiệu quả và an toàn. Ưu điểm của phương pháp này là: thời gian phẫu thuật nhanh chóng (khoảng 10 phút), không đau, đường mổ nhỏ không cần khâu, không chảy máu, thời gian hồi phục sau mổ nhanh, thị lực cải thiện tốt, bệnh nhân có thể xuất viện ngay trong ngày.

Phẫu thuật thay thể thủy tinh được thực hiện như thế nào?

Đầu tiên bệnh nhân sẽ được gây tê tại chỗ bằng thuốc tra mắt hoặc tiêm tê cạnh nhãn cầu. Phẫu thuật viên tạo một đường mổ nhỏ trên giác mạc sau đó đưa vào trong mắt một dụng cụ nhỏ để tán nhuyễn thể thủy tinh đục và hút ra ngoài. Tiếp đó, thể thủy tinh nhân tạo được đặt vào trong mắt để thay thế thể thủy tinh đã hút ra ngoài. Đường mổ nhỏ sẽ tự liền không cần khâu. Toàn bộ quy trình phẫu thuật chỉ kéo dài khoảng 10 phút.

Khi nào đục thể thủy tinh cần phẫu thuật?

Đục thể thủy tinh ở giai đoạn sớm chưa ảnh hưởng nhiều đến thị lực có thể theo dõi, chưa cần phẫu thuật. Chỉ đinh phẫu thuật khi đục thể thủy tinh nhiều gây giảm thị lực đáng kể, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Đục thể thủy tinh không điều trị kịp thời sẽ gây biến chứng gì?

Trong thực tế có rất nhiều bệnh nhân vì những quan niệm sai lầm mà chậm trễ hoặc từ chối điều trị khiến bệnh tiến triển đến giai đoạn muộn và gây các biến chứng nặng nề như : glocom thứ phát, viêm màng bồ đào, thậm chí mù lòa.

Các loại thể thủy tinh nhân tạo? bạn phù hợp với loại nào?

Có nhiều loại thể thủy tinh nhân tạo được phân thành hai nhóm chính là loại đơn tiêu cự và đa tiêu cự. Thể thủy tinh nhân tạo đơn tiêu cự mang đến thị lực tốt ở một khoảng cách nhất định nào đó, thường là nhìn xa tốt còn khi nhìn gần bệnh nhân cần sử dụng kính hỗ trợ. Loại thể thủy tinh nhân tạo đa tiêu cự cho thị lực tốt ở cả khoảng cách xa, gần hoặc trung gian mà không cần dùng kính hỗ trợ. Tuy nhiên loại đa tiêu cự cũng có những nhược điểm nhất định như một số bệnh nhân cảm thấy lóa mắt, nhìn màu không sắc nét,...Ngoài ra còn có thể thủy tinh nhân tạo TORIC giúp điều chỉnh loạn thị giác mạc. Với những bệnh nhân có loạn thị giác mạc, nếu chỉ thay thể thủy tinh đơn tiêu hay đa tiêu đơn thuần sẽ không thể điều chỉnh loạn thị trên giác mạc do đó sau mổ nhìn vẫn bị mờ hoặc nhìn hình bị méo. Việc quyết định thay thể thủy tinh nhân tạo loại nào sẽ dựa trên nhu cầu của bệnh nhân và kết quả thăm khám của bác sỹ xem mắt của bạn có phù hợp để thay loại thể thủy tinh đó hay không.

Thay thể thủy tinh nhân tạo mắt sáng được bao lâu?

Nhiều bệnh nhân có quan niệm sai lầm rằng thay thể thủy tinh chỉ được vài năm sau đó mắt lại mờ nên không điều trị để bệnh tiến triển đến giai đoạn muộn gây biến chứng. Thực tế, thể thủy tinh nhân tạo có độ bền đến suốt đời. Một số bệnh nhân sau mổ một thời gian nhìn mờ đi thường do hai khả năng: đục bao sau (có thể điều trị bằng laser) hoặc bị một bệnh mắt khác. Nên nhớ rằng để nhìn rõ, mắt cần sự phối hợp của nhiều bộ phận chứ không chỉ có thể thủy tinh.

BS Lê Phi Hoàng