LỰA CHỌN THUỐC BỔ MẮT.

Bài này mình có post trang cá nhân để mọi người có thể share. Có rất nhiều quan điểm khác nhau về việc dùng thuốc bổ cho mắt.

Hai nghiên cứu nổi tiếng nhất về vai trò của thuốc bổ mắt ở Mỹ là AREDS và AREDS2 ( Age-Related Eye Disease Study).

Vậy thuốc bổ cho mắt là gì? 

Có rất nhiều loại nhưng phổ biến nhất là các loại có tác dụng dinh dưỡng và chống oxy hoá.

Thuốc bổ thường có thành phần là vitamin hoặc khoáng chất hoặc kết hợp cả hai, các khoáng chất và vitamin được ghi nhận có tác dụng tại mắt gồm:

1. Beta-carotene – Tiền Vitamin A, beta-carotene rất quan trọng cho thị lực ban đêm. Có nhiều trong cà rốt, khoai lang, thịt bò, gan gà và cải kale. 

2. Vitamin C – Được ghi nhận làm chậm quá trình đục thuỷ tinh thể. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng phối hợp vitamin C và vitamin E làm giảm nguy cơ đục thuỷ tinh thể, chậm quá trình đục thuỷ tinh thể. Ngoài ra sau các phẫu thuật mắt nó được ghi nhận có vai trò làm liền thương nhanh và an toàn vì liên quan đến khả năng chống viêm và dinh dưỡng tế bào. Vitamin C nguồn thực phẩm có ở cam, bưởi, cải bó xôi và cải kale.

3. Vitamin E – là chất chống oxy hoá và tác nhân chống lại đục thuỷ tinh thể, thoái hoá hoàng điểm tuổi già. Vitamin E có trong hạnh nhân, hạt phỉ, lạc, mầm ngũ cốc

4. Lutein and Zeaxanthin – là các chất chống oxy hoá thuộc nhóm Carotenoid, carotenoid là sắc tố tìm thấy ở thực vật và võng mạc mắt, các sắc tố này giúp tăng sự nhạy cảm của tế bào võng mạc , đồng thời chúng cũng hấp thụ ánh sáng xanh và tia cực tím để giảm tác hại đến mắt, vai trò của 2 chất này được nhiều nghiên cứu khẳng định là góp phần làm chậm đục thuỷ tinh thể và các bệnh thoái hoá do tuổi. Tìm thấy trong lá củ cải, cải bó xôi, kale….

5. Omega-3 – có vai trò bảo vệ mắt tránh thoái hoá hoàng điểm và điều trị khô mắt. Có nhiều trong dầu cá.

6. Kẽm có tác dụng chống oxy hoá mạnh mẽ giúp bảo vệ tế bào, khi sử dụng kẽm sự hấp thụ đồng bị giảm nên bổ sung kẽm thường song song với đồng.

7. Vitamin B1 (thiamine): có nhiều bằng chứng cho thấy bổ sung vitamin B1 cùng các vitamin khác làm giảm nguy cơ đục thuỷ tinh thể, vitamin B1 cũng được cho là giảm viêm, giảm stress. Một số nghiên cứu còn chỉ ra vai trò của B1 trong điều trị viêm màng bồ đào.

AREDS and AREDS2 looked at the effects of high doses of several antioxidants taken together for several years. The final recommendations from AREDS2 were:

Bảng khuyến cáo hàm lượng các chất bố sung theo AREDS và AREDS2

• vitamin C 500 mg
• vitamin E 400 IU
• Lutein 10 mg
• Zeaxanthin 2 mg
• Zinc 80 mg
• Copper 2 mg (taken to prevent copper deficiency caused by zinc)

Bên cạnh dinh dưỡng và bổ sung thuốc bổ, thực phẩm chức năng chứa các vi chất như trên, để tăng cường sức khoẻ đôi mắt chúng ta nên:

• Nên dùng máy tạo ẩm khi ngồi trong môi trường quá khô, điều này phụ thuộc vào khí hậu khu vực, hoặc ví dụ ngồi phòng lạnh trong thời gian dài.
• Uống đủ nước.
• Dưỡng ẩm cho mắt bằng nước mắt nhân tạo khi chất lượng nước mắt không đủ, bề mặt bị tổn thương hoặc môi trường quá khô.
• Vệ sinh lưới lọc điều hoà, máy lọc không khí định kỳ.
• Tránh những môi trường bụi bặm hoặc quá khô.

Vậy có thể dùng thuốc bổ/ thực phẩm chức năng để tăng cường sức khoẻ cho đôi mắt được không?

Mắt bạn và thị lực của mắt phụ thuộc nhiều yếu tố, gồm cả yếu tố gen và tuổi tác. Duy trì một lối sống lành mạnh, hoạt động mắt một cách khoa học, dinh dưỡng cân bằng chứa nhiều các chất chống oxy hoá có ý nghĩa duy trì sức khoẻ của đôi mắt. Một số vitamin, khoáng chất không có đủ bằng đường dinh dưỡng chúng ta có thể bổ sung theo bảng hàm lượng khuyến cáo trên.

Với quan điểm cá nhân tôi, tôi ít kê thuốc bổ cho bệnh nhân mà hay kê vitamin hơn. Vì các loại thuốc bổ ở Việt Nam không nhiều loại đặc hiệu cho mắt mà có thì hơi đắt, thi thoảng tôi cũng không hiểu sao bệnh nhân mắt lại được kê thuốc bổ gan dù không dùng cùng các thuốc có thể tổn thương tế bào gan khi dùng kéo dài như acyclovir. Rồi có những đơn viêm kết mạc, chắp lẹo lại cho dùng 1 tháng thuốc bổ hoặc tăng cường tuần hoàn không biết để làm gì? 

Tình trạng dùng 1 thuốc bổ cho tất cả các bệnh khá phổ biến, đôi lúc tôi lo rằng thuốc không thể qua hàng rào máu- mắt để đến mắt được mà vô tình còn gây hại gan hại thận nếu thuốc không chất lượng. Vì vậy, tôi đã kê thuốc bổ cho bệnh nhân thường là thuốc tương đối cao cấp, có thành phần hướng đến mắt rõ ràng và chỉ dùng khi cần thiết, còn nếu bệnh nhân muốn tự bổ sung tôi khuyên nên tự dùng multi vitamin như A to Z… 

Ths. Bs. Phan Thanh Nga.